Delik delme hesabı

Girilen vc, matkabın ÇEVRESİNDEKİ hızdır: n = vc · 1000 / (π · DC). Ağız boyunca içeri doğru hız doğrusal azalır ve dönme ekseninde sıfıra iner — deliğin merkezi hiçbir devirde 'kesilmez'. Karbür matkapta bu bölgeyi özel bilenmiş merkez ağzı (web) üstlenir; kendinden kılavuzludur ve bu yüzden ön delik gerekmez. Takma uçlu matkapta merkez plaket düşük hızda ezerek ilerler — ilerleme sınırını çevre plaketi değil bu merkez bölgesi koyar.

Karbür matkap küçük-orta çaplarda (tipik Ø20'ye kadar) hassas delik, iyi yüzey ve yüksek ilerleme verir; merkezden keser, kendinden kılavuzludur. Takma uçlu (U-drill) matkap büyük çaplarda ekonomiktir: gövde kalır, plaket değişir; daha yüksek kesme hızıyla ama daha düşük ilerlemeyle çalışır. İki kritik şartı vardır: giriş yüzeyi dik ve stabil olmalı (eğik yüzeyde plaket tek taraflı yüklenir) ve sistem rijit olmalı — dengesiz radyal kuvvetle çalışır. Bu hesap tip seçimine göre varsayılanları ve uyarıları değiştirir; bağıntılar ortaktır.

Çünkü delmede tezgâhı zorlamadan önce PARÇAYI ve BAĞLAMAYI zorlayan büyüklük odur. Ff ≈ 0,5 · kc · (DC/2) · f · sin κ; ilerleme ve çap büyüdükçe hızla artar. İnce sac ve ince cidarlı parçalarda bu kuvvet parçayı esnetir; delik çıkışında kalan son katman kuvvete dayanamayıp kapak gibi fırlar — çapak ve plaket kırığının klasik sebebi. Kuvvet yüksekse ilerlemeyi düşürmek, parçayı alttan desteklemek ve çıkışta ilerlemeyi azaltmak standart önlemlerdir.

Talaşın çıkış yolu uzar ve delme artık talaş boşaltma problemine dönüşür. Kaba çerçeve: ~5×D'ye kadar standart karbür matkap ve iyi soğutmayla kesintisiz delinir; daha derinde ya gagalama (peck — matkabı geri çekip talaşı boşaltma) ya da iç soğutmalı matkapla kesintisiz delme gerekir. Takma uçlu matkaplar tipik olarak ~4–5×D ile sınırlıdır. İç soğutma basıncı derinlikle birlikte önem kazanır: talaş dışarı yıkanamıyorsa parametre ne olursa olsun delik sıkışır. Hesap L/D oranını gösterir ve eşik aşıldığında uyarır.

Matkabın iki kesme ağzı vardır ve devir başına ilerlemeyi paylaşırlar: her ağız f/2 kadar malzeme alır. Talaş kalınlığına bir de uç açısının etkisi girer: kesme kenarı eksene κ = uç açısı/2 kadar eğik durduğundan h = (f/2) · sin κ. 140° uçlu karbür matkapta bu f/2'nin %94'üdür. Özgül kesme kuvveti (Kienzle) bu kalınlıktan düzeltilir — güç ve moment hesabının ilerlemeye neden doğrusal olmadığının sebebi budur.

Kılavuz çekilecek deliğin çapı bu sayfadan değil diş standardından gelir: her ölçünün kılavuz matkap çapı bellidir (örn. M10 için 8,50 mm) ve diş ölçüleri sayfamızda 563 ölçü için hazırdır. Delme parametreleri bu sayfadan, kılavuz delik çapı ve kılavuz devri diş sayfasından okunur. Kör delikte diş boyunun altına en az 2 hatve talaş boşluğu bırakmayı unutmayın — kılavuzun kılavuzlama payı oraya oturur.