Delik–mil toleransları ve geçme

Harf, tolerans bandının anma ölçüsüne göre konumunu; rakam (IT kalitesi) bandın genişliğini söyler. H, alt sapması sıfır olan deliktir: Ø26 H7 = 26,000 / 26,021 mm. Bu sayfadaki her değer ISO 286-1:2010 standardının kendi tablolarından gelir; hiçbir değer formülden uydurulmaz. Büyük harf deliği, küçük harf mili anlatır — aynı kodun iki hâli (H7/h7) aynı bandın delik ve mil yorumudur.

İki sınırın farkı alınır: en gevşek durum = deliğin üst sınırı − milin alt sınırı; en sıkı durum = deliğin alt sınırı − milin üst sınırı. İkisi de pozitifse boşluklu, ikisi de negatifse sıkı, işaretler karışıksa geçiş geçmesidir. Ø26 H7/g6'da boşluk 7-41 µm arasında kalır: mil elle döner ama sallanmaz — hassas kayar yataklamanın klasiği budur.

Atölye gerçeği: delik, çapı sabit takımlarla (matkap, rayba, honlama) bitirilir; mil ise taşlamada mikron mikron istenen çapa getirilebilir. Bu yüzden yaygın sistem delik tabanlıdır — delik hep H, geçmeyi mil harfi belirler: g/f/e boşluğu büyütür, k/n geçiş bölgesidir, p/s pres geçmeye girer. Ters sistem (mil tabanlı, h + delik harfi) standartta vardır ama pratikte azdır.

Girdiğiniz ölçü, sınıfın alt ve üst sınırıyla karşılaştırılır; içindeyse en yakın sınıra kalan pay µm cinsinden gösterilir. Payın küçüklüğü, bir sonraki pasoda ya da takım aşınmasıyla sınır dışına çıkma riskinizi söyler. Kabul kararı her zaman kalibreli ölçüm aletiyle ve resimdeki sınıfla verilir — bu araç hesap tablosunun hızlı hâlidir, ölçüm belirsizliğini o aletin sertifikası belirler.