Diş Frezeleme Programlama: Helis İnterpolasyon, Yanaşma Yayı ve Çap Düzeltmesi

Kılavuz çekmede program basittir: eksen aşağı iner, diş kendiliğinden oluşur. Diş frezelemede ise dişin geometrisini tezgahın hareketi üretir. Bu yüzden takım doğru seçilse bile program yanlışsa diş ölçüsüz, profilsiz ya da eksik çıkar.

Hareketin özü tek cümlede toplanır: takım delik içinde dairesel bir yörünge çizerken, bir tam turda tam olarak bir hatve kadar Z ekseninde ilerler. Üç eksen aynı anda hareket eder — buna helis interpolasyon denir.

Neden üç eksen aynı anda

Dairesel interpolasyon (G02/G03) normalde iki eksenlidir; üçüncü eksen aynı bloğa eklendiğinde yörünge bir helise dönüşür. Kontrol ünitesi bu bloğu desteklemiyorsa diş frezeleme yapılamaz — takımın kalitesi bu kısıtı aşmaz.

Z ilerlemesi ile tur sayısı arasındaki ilişki dişin hatvesidir. Bir turda hatve kadar inilmezse ortaya çıkan şey diş değil, spiral bir kanaldır.

Yanaşma: duvara doğrudan dalmayın

Takım delik merkezinden diş çapına doğrudan (düz çizgide) yanaştırılırsa, kesici duvara noktasal olarak çarpar. Sonuç, giriş noktasında bir iz ve ilk hatvede bozuk profildir.

Doğru yanaşma bir çeyrek daire yayıyla yapılır: takım merkezden ayrılırken yay üzerinde hızlanır ve duvara teğet olarak girer. Aynı hareket çıkışta ters yönde uygulanır. Çoğu kontrol ünitesinde bu, hazır diş frezeleme çevrimiyle ya da iki ek yay bloğuyla programlanır.

Sağ diş, sol diş ve yön

İç dişte yönü belirleyen iki şey vardır: yörüngenin yönü (saat yönü / tersi) ve Z hareketinin yönü (aşağı / yukarı). Aynı takımla sağ ve sol diş açılabilmesinin sebebi budur — takım değişmez, yörünge değişir.

Uygulamada yaygın tercih, deliğin dibinden başlayıp yukarı doğru çalışmaktır. Talaş yukarı taşınır, takım her turda temiz malzemeye girer ve son hatve deliğin ağzında biter.

Tek geçiş mi, çok geçiş mi

Diş boyunun tamamı tek turda kesilebilir; bu en hızlı yoldur. Ancak takım delik içinde yandan yük alır ve ince bir freze bu yük altında sapar. Sapma, diş dibinin tam derinliğe inmemesine — yani dişin "dar" kalmasına — yol açar.

Bu durumda yarıçap düzeltmesi kademelendirilir: takım önce hedef çapın biraz içinden geçer, sonra ikinci (gerekirse üçüncü) turda nihai ölçüye çıkar. Kaba geçişte sapan takım, finiş geçişinde çok az malzeme kaldırdığı için doğru ölçüyü verir.

• check_circleSığ diş, rijit takım, yumuşak malzeme: tek geçiş yeterlidir.
• check_circleDerin diş (2×D üzeri), ince takım, sert malzeme: en az iki geçiş.
• check_circleMastar girmiyorsa ilk şüpheli geçiş sayısıdır, takım değil.

Ölçüyü tutturan ayar: yarıçap düzeltmesi

Diş frezelemenin kılavuz çekmeye göre en büyük üstünlüğü burada ortaya çıkar. Diş çok dar ya da çok geniş çıktığında takım değiştirilmez; kontrol ünitesindeki yarıçap düzeltme değeri birkaç mikron oynatılır.

Kılavuzda diş ölçüsü takımın geometrisine sabitlenmiştir; frezede ölçü programın parametresidir. Mastarla ölçüp düzeltme değerini ayarlamak, diş toleransını tezgah başında yönetmeyi mümkün kılar.

Sık yapılan beş hata

• check_circleÖn deliğin yanlış çapta olması: freze diş dibini kesmez, yalnız profili açar. Delik çapı ölçüye uygun değilse diş de uygun olmaz.
• check_circleYanaşmanın düz çizgiyle yapılması (giriş izi ve bozuk ilk hatve).
• check_circleBir turda hatve kadar inilmemesi.
• check_circleTakımın diş boyundan kısa olması — son hatveler eksik kalır.
• check_circleTalaşın delik dibinde birikmesi; iç soğutmasız takımda derin dişte hava/soğutma planı yapılmaması.

Takım seçimi programı da belirler

Tam profil frezede hatve takıma sabittir; program yalnız çapı ve derinliği yönetir. Kısmi profil frezede hatveyi program üretir — aynı takımla farklı hatveler açılabilir, ancak her hatve için ayrı yörünge hesabı gerekir.

Ölçünüze uygun frezeyi Diş Ölçüleri sayfalarında ölçü bazında listeliyoruz: hatve, takım çapı ve sipariş numarası birlikte görünür.