Kesme Hızı Tablosu Size Neden Yüksek Geliyor? Aynı Çelikte Üç Ayrı Doğru Sayı

Bir kesme hızı değeri, hangi takımla geçerli olduğu söylenmedikçe eksik bilgidir. Aynı malzeme için yayınlı sayılar takım tipine göre kat kat ayrışır — ve ayrışan sayıların hepsi doğrudur. Çizelgeye bakan ustanın "bu hız bizim tezgâhta olmaz" demesinin en sık sebebi, sayının yanlış olması değil, sayının başka bir takıma ait olmasıdır.

En iyi örnek, atölyelerin en tanıdık çeliğidir: AISI 1045 (C45, 180-220 HB). Bu tek malzeme için üç ayrı yayınlı kesme hızı bandı vardır.

Aynı çelik, üç ayrı doğru sayı

• check_circleHSS takım — 25-30 m/dk. Machinery's Handbook 175-225 HB bandındaki 1045 için 85 sfm veriyor; metrik karşılığı 26 m/dk'dır.
• check_circleKaplamasız karbür — 80-125 m/dk. Machinery's Handbook'un karbür sütunu ile uç üreticilerinin kaplamasız kaliteleri için verdiği 85-120 m/dk aynı bandı gösterir.
• check_circleKaplamalı karbür — 200-330 m/dk. Üç büyük uç üreticisinin çelik kaliteleri için yayınladığı başlangıç değerleri 235, 305 ve 310 m/dk'dır.

Malzeme Merkezi'nde AISI 1045 için yazan 250 m/dk üçüncü satırdır: kaplamalı karbür uç için başlangıç değeri. Sitedeki her malzeme sayfasında kesme hızının hemen yanında hangi takımla geçerli olduğunun yazmasının sebebi tam olarak budur — etiketsiz bir hız, okuyanı yanıltır.

"Karbür, HSS'in 2-4 katıdır" — hangi karbür?

Atölyede herkesin bildiği kural budur ve gerçekten işler: HSS'in 25-30 m/dk bandının 2-4 katı 50-120 m/dk eder; kaplamasız karbürün 80-125 m/dk bandı tam buraya oturur. Kural yanlış değil, sadece kaplamasız karbürü anlatıyor.

Kaplamalı uçta ise aynı kural tutmaz. Kaplamalı karbürün başlangıç değerleri (235-310 m/dk), HSS'in üst ucu olan 30 m/dk ile kıyaslandığında 8-10 kat yukarıdadır. Kuralın eskimesi diye bir şey yok; kural eski takım için doğru, elinizdeki uç ise yeni takım. Kaplamalı uç kataloğuna bakıp "bu sayı olmaz" diyen usta, aslında iki farklı takım kuşağını karşılaştırıyor.

Taylor denklemi de aynı şeyi söylüyor

Bu ayrımın ders kitabı karşılığı Taylor takım ömrü denklemidir. Groover'ın Fundamentals of Modern Manufacturing kitabında (Tablo 23.2/23.3) çelik işleme için verilen Taylor sabitleri şunlardır: HSS'te C = 70, kaplamasız karbürde C = 500, kaplamalı karbürde C = 700.

• check_circleAynı 60 dakikalık takım ömrü esasına indirildiğinde HSS 43 m/dk, kaplamasız karbür 180 m/dk verir — oran 4 katın biraz üstü, yani atölye kuralının tam üst sınırı.
• check_circleKaplamalı karbürün sabiti kaplamasızınkinin 1,4 katıdır (700'e karşı 500); hız da eşit ömürde aynı oranda yükselir, yaklaşık 250 m/dk eder.
• check_circleBu en muhafazakâr hesapta bile kaplamalı karbür, HSS'in yaklaşık 6 katıdır. Yayınlı başlangıç değerleriyle bakıldığında ise oran 8-10 kata çıkar.

Tuzak: iki sütunu bölerek oran çıkarmayın

Machinery's Handbook'un karbür sütunu 15 dakikalık takım ömrü esasına dayanır; HSS sütunu ise farklı bir esasla kurulmuştur. İki sütunu üst üste koyup birbirine bölmek, esası eşitlemeden oran çıkarmak demektir ve 7-12 kat gibi şişkin bir sonuç verir.

Esas eşitlendiğinde dürüst bant 6-10 kattır. Hangi yoldan bakarsanız bakın sonuç değişmiyor: kaplamalı uç için "2-4 kat" kuralı geçerli değildir. Kuralı savunmak için sayıyı aşağı çekmek yerine, kuralın hangi takım için yazıldığını hatırlamak gerekir.

Çizelgedeki sayıyı kullanmadan önce dört soru

• check_circleBu değer hangi takım için? Üretici katalogları kendi kalitesi içindir, el kitabı sütunları ise takım malzemesine göre ayrılır. Takım tipi yazmıyorsa elinizdeki sayı yarım bilgidir.
• check_circleTers yön de tehlikeli: HSS takıma kaplamalı karbür hızı vermeyin. Üreticilerin teknik yayınlarında HSS takımlarda tipik kesme hızının 60 m/dk'yı nadiren aştığı belirtilir — bunun üstü takımı ilk pasoda bitirir.
• check_circleSertlik bandı aynı mı? Verilen üçlü 180-220 HB içindir. Aynı ailenin sert kardeşinde değerler aşağı kayar: Malzeme Merkezi'nde AISI 4140'ın 28-32 HRC değeri 220 m/dk iken 38-42 HRC değeri 160 m/dk'dır.
• check_circleTezgâh o devri verebiliyor mu? Yüksek kesme hızı küçük çapta iş mili devir sınırına takılır ve fiilî hız kendiliğinden düşer. Çizelgeyi suçlamadan önce gereken devri hesaplayın.