HRC, HB ve HV Nasıl Çevrilir? Sertlik Dönüşümünün Doğru Kullanımı
Rockwell, Brinell ve Vickers aynı şeyi farklı izlerle ölçer; aralarındaki çeviri formülle değil deneysel tabloyla yapılır. ASTM E140 referanslı tablo ve ISO 18265'e göre çekme dayanımı ilişkisiyle.
Üç ölçek, üç iz
Brinell (HB) sert bilyeyi, Rockwell C (HRC) elmas koniyi, Vickers (HV) elmas piramidi malzemeye bastırır; her biri farklı bir izin boyutunu ölçer. Ölçekler fiziksel olarak akraba ama özdeş değildir — bu yüzden aralarında kesin bir formül yoktur, çeviri deneysel karşılaştırma tablolarıyla (ASTM E140, ISO 18265) yapılır.
Hangisi nerede: HB, dökme ve ısıl işlemsiz yumuşak malzemelerde geniş izi sayesinde iri taneyi ortalar; HRC, sertleştirilmiş parçaların sahadaki standart ölçüsüdür; HV, ince kesit, kaplama ve mikro ölçümde tercih edilir çünkü yükü küçültülebilir.
Çeviri tablosu (çelikler için)
Sertlik Dönüşümü aracının kullandığı satırlar şunlardır (HRC → HB → HV: ASTM E140; yaklaşık çekme dayanımı, MPa: ISO 18265 Tablo A.1, karbon ve düşük alaşımlı çelik). 450 HB üstü değerler sert metal bilyeyle ölçülür (HBW):
| HRC | HB | HV | Çekme dayanımı (MPa) |
|---|---|---|---|
| 20 | 226 | 238 | 770 |
| 25 | 253 | 266 | 855 |
| 30 | 286 | 302 | 970 |
| 35 | 327 | 345 | 1.110 |
| 40 | 371 | 392 | 1.260 |
| 45 | 421 | 446 | 1.440 |
| 50 | 481 | 513 | 1.675 |
| 55 | 560 | 595 | 1.980 |
| 60 | 654 | 697 | Yayınlanmaz |
| 65 | 739 | 832 | Yayınlanmaz |
Ara değerler tabloda doğrusal aradeğerlemeyle bulunur. 60 HRC ve üzerinde çekme karşılığı verilmez: malzeme o bölgede çekme deneyinde kırılgan davranır, korelasyon güvenilmez.
Pratikte nereye bakılır
Teknik resim çoğu zaman HB ya da HRC verir, elinizdeki sertlik ölçer ise öbürünü ölçer — tablo tam bu köprü içindir. Kesme parametresi seçerken de aynı köprüden geçersiniz: malzeme sayfalarındaki bantlar sertlik aralığına göre yazılıdır ve 45 HRC üstü, kalite seçimini kökten değiştiren eşiktir.
Tablodaki çekme sütunu kaba bir kural da barındırır: çelikte çekme dayanımı, HB değerinin yaklaşık 3,4 katıdır (226 HB → 770 MPa). Bu, hızlı zihin hesabı için kullanışlı bir korelasyondur; tasarım değeri değildir.
Dönüşümün sınırları
Tablo çelik ailesi içindir: alüminyum, bakır ve dökme demir için ayrı tablolar yayınlanır; oralarda çelik satırını kullanmak sistematik hata üretir. Dönüşüm her zaman yaklaşıktır — sertifika ya da kabul kriteri, resimde hangi ölçek yazıyorsa o ölçekle ölçülür, çeviriyle değil.
Ölçümün kendisi de yüzeye duyarlıdır: tufal, dekarbürizasyon ya da kaba yüzey, üç ölçekte üç farklı yönde saptırır. Şüpheli değerde önce yüzeyi, sonra tabloyu sorgulayın.
İlgili ürünler ve devam okumaları
Kaynaklar
Sayısal değerler ve tanımlar şu kaynaklara dayanır.
- ASTM E140 — Tablo 1: çelikte Rockwell C, Brinell ve Vickers sertlik karşılıkları
- ISO 18265 — Tablo A.1: karbon ve düşük alaşımlı çelikte sertlik ile çekme dayanımı karşılığı
İlgili ürün aileleri
Makaledeki soruna karşılık gelen ürünler
Uygulamanız için doğru takımı birlikte belirleyelim
Malzeme, tezgah ve operasyon bilgilerinizi paylaşın; mühendislik ekibimiz size uygun takım ve kesme şartlarıyla dönüş yapsın.