HRC, HB ve HV Nasıl Çevrilir? Sertlik Dönüşümünün Doğru Kullanımı

Üç ölçek, üç iz

Brinell (HB) sert bilyeyi, Rockwell C (HRC) elmas koniyi, Vickers (HV) elmas piramidi malzemeye bastırır; her biri farklı bir izin boyutunu ölçer. Ölçekler fiziksel olarak akraba ama özdeş değildir — bu yüzden aralarında kesin bir formül yoktur, çeviri deneysel karşılaştırma tablolarıyla (ASTM E140, ISO 18265) yapılır.

Hangisi nerede: HB, dökme ve ısıl işlemsiz yumuşak malzemelerde geniş izi sayesinde iri taneyi ortalar; HRC, sertleştirilmiş parçaların sahadaki standart ölçüsüdür; HV, ince kesit, kaplama ve mikro ölçümde tercih edilir çünkü yükü küçültülebilir.

Çeviri tablosu (çelikler için)

Sertlik Dönüşümü aracının kullandığı ASTM E140 referanslı satırlar şunlardır (HRC → HB → HV → yaklaşık çekme dayanımı, MPa):

• check_circle20 HRC → 226 HB → 238 HV → 770 MPa
• check_circle25 HRC → 253 HB → 266 HV → 850 MPa
• check_circle30 HRC → 286 HB → 302 HV → 950 MPa
• check_circle35 HRC → 327 HB → 345 HV → 1.095 MPa
• check_circle40 HRC → 371 HB → 392 HV → 1.250 MPa
• check_circle45 HRC → 421 HB → 446 HV → 1.450 MPa
• check_circle50 HRC → 481 HB → 513 HV → 1.740 MPa
• check_circle55 HRC → 560 HB → 595 HV → 2.075 MPa
• check_circle60 HRC → 654 HB → 697 HV → (çekme karşılığı yayınlanmaz)
• check_circle65 HRC → 739 HB → 832 HV → (çekme karşılığı yayınlanmaz)

Ara değerler tabloda doğrusal aradeğerlemeyle bulunur. 60 HRC ve üzerinde çekme karşılığı verilmez: malzeme o bölgede çekme deneyinde kırılgan davranır, korelasyon güvenilmez.

Pratikte nereye bakılır

Teknik resim çoğu zaman HB ya da HRC verir, elinizdeki sertlik ölçer ise öbürünü ölçer — tablo tam bu köprü içindir. Kesme parametresi seçerken de aynı köprüden geçersiniz: malzeme sayfalarındaki bantlar sertlik aralığına göre yazılıdır ve 45 HRC üstü, kalite seçimini kökten değiştiren eşiktir.

Tablodaki çekme sütunu kaba bir kural da barındırır: çelikte çekme dayanımı, HB değerinin yaklaşık 3,4 katıdır (226 HB → 770 MPa). Bu, hızlı zihin hesabı için kullanışlı bir korelasyondur; tasarım değeri değildir.

Dönüşümün sınırları

Tablo çelik ailesi içindir: alüminyum, bakır ve dökme demir için ayrı tablolar yayınlanır; oralarda çelik satırını kullanmak sistematik hata üretir. Dönüşüm her zaman yaklaşıktır — sertifika ya da kabul kriteri, resimde hangi ölçek yazıyorsa o ölçekle ölçülür, çeviriyle değil.

Ölçümün kendisi de yüzeye duyarlıdır: tufal, dekarbürizasyon ya da kaba yüzey, üç ölçekte üç farklı yönde saptırır. Şüpheli değerde önce yüzeyi, sonra tabloyu sorgulayın.