H7 Ne Demek? Delik–Mil Toleransları ve Geçme Sistemi (ISO 286)

Ø25 H7 tek başına reçetedir

Teknik resimdeki Ø25 H7 iki bilgiyi tek kodda taşır. Rakam (7), tolerans bandının genişliğini söyleyen IT kalitesidir; harf, o bandın anma ölçüsüne göre nereye konduğunu söyler. H, alt sapması sıfır olan delik demektir: Ø25 H7 = 25,000 / 25,021 mm — delik anma ölçüsünün altına inemez, en fazla 21 µm üstüne çıkar.

Büyük harf deliği, küçük harf mili anlatır: H7 bir delik, h7 bir mil toleransıdır. H7/g6 gibi bir geçme yazımı da her zaman delik/mil sırasıyla okunur.

IT kalitesi: band ne kadar geniş

Aynı kalite, çap büyüdükçe daha geniş banda izin verir — işleme ve ölçme belirsizliği çapla birlikte büyür. H7 deliğin bandı (ISO 286 Tablo 1, IT7):

• check_circle3–6 mm: 12 µm
• check_circle6–10 mm: 15 µm
• check_circle10–18 mm: 18 µm
• check_circle18–30 mm: 21 µm
• check_circle30–50 mm: 25 µm
• check_circle50–80 mm: 30 µm
• check_circle80–120 mm: 35 µm

Kalite bir kademe değişince band yaklaşık 1,6 kat değişir: Ø25'te IT6 = 13, IT7 = 21, IT8 = 33, IT9 = 52 µm. IT6–IT7 rayba, honlama ve taşlama sınıfıdır; IT9 ve üzeri genel talaşlı imalat bölgesidir.

Harfin anlamı: boşluk nereye konur

Delik H'de sabitlenince geçmeyi mil harfi seçer. Kayar geçmenin okul örneği H7/h6'dır: Ø25 için delik +21/0, mil 0/−13 µm. En sıkı hâlde boşluk sıfır, en gevşek hâlde 34 µm — mil deliğe elle, ama sallanmadan girer.

Mil harfi alfabede h'den geriye gittikçe (g, f, e...) boşluk büyür — yağ filmi isteyen kaymalı yataklar bu bölgededir. h'den ileri gidildikçe (k, m, n, p, s) önce geçiş, sonra sıkı geçmeye girilir: rulman oturması, pres geçme burçlar. Bu harflerin sayısal karşılıkları da aynı standardın sapma tablolarındadır.

Sistem neden delik tabanlı

Yaygın uygulama deliği H'de sabitleyip geçmeyi mille ayarlamaktır. Sebep atölye gerçeğidir: delik, çapı sabit takımlarla açılır ve bitirilir (matkap, rayba, honlama); mil ise taşlamada istenen çapa mikron mikron getirilebilir. Deliği geçmeye göre oynatmak, her geçme için ayrı rayba stoğu demektir.

Tolerans yazılmamış ölçüler de başıboş değildir — genel tolerans standardı devreye girer. Ama bir geçme çalışacaksa (dönen mil, kayan kızak, pres burç) ölçüye H7/g6 gibi açık bir reçete yazılır; uyması şansa bırakılmaz.