Teknik Resim Merkezi

Semboller

Resimde gördüğünüz işareti yazın ya da listeden bulun. Önce en sık karşılaşılanlar görünür.

Geometrik toleranslar

DoğrusallıkBir çizginin ya da milin ekseninin ne kadar düz (eğrilmeden) uzandığını sınırlar.Örnek: 0,02DüzlemsellikBir yüzeyin tamamının ne kadar düz olduğunu sınırlar.Örnek: 0,05DairesellikMilin ya da deliğin her kesitinin ne kadar yuvarlak olduğunu sınırlar (ovallik, köşelilik).Örnek: 0,01SilindiriklikSilindir yüzeyin tamamını tek değerle sınırlar: yuvarlaklık, doğrusallık ve koniklik birlikte.Örnek: 0,01Çizgi profiliBir kesitteki eğrinin (kam, radyüs, profil) resimdeki ideal biçimden ne kadar sapabileceğini sınırlar.Örnek: 0,1Yüzey profiliEğri bir yüzeyin tamamının ideal biçimden sapmasını sınırlar; kalıp ve serbest biçimli yüzeylerin toleransıdır.Örnek: 0,2ParalellikBir yüzeyin ya da eksenin referansa ne kadar paralel olduğunu sınırlar.Örnek: 0,02 ADiklikBir yüzeyin ya da eksenin referansa göre ne kadar dik (90°) durduğunu sınırlar.Örnek: 0,05 AAçısallık90° dışındaki bir açıyla duran yüzeyin ya da eksenin, referansa göre o açıdan ne kadar sapabileceğini sınırlar.Örnek: 0,05 AKonumDeliğin, pimin ya da kanalın resimdeki doğru yerinden ne kadar kayabileceğini sınırlar.Örnek: Ø0,1 A BEş eksenlilikİki çaplı kısmın eksenlerinin ne kadar çakıştığını sınırlar.Örnek: Ø0,02 ASimetriklikBir kanalın ya da çıkıntının referansa göre ortada (simetrik) durmasını sınırlar.Örnek: 0,05 ADairesel salgıParça referans ekseni etrafında bir tur döndürülürken komparatörde okunan toplam sapmayı sınırlar. Atölyede en kolay ölçülen geometrik toleranstır.Örnek: 0,03 A-BToplam salgıDairesel salgının yüzeyin tamamına uygulanmış hâli: döndürürken komparatör yüzey boyunca da gezdirilir.Örnek: 0,02 A-B

Ölçülendirme

ÇapDairesel kesitin çapı. Mil ve delik ölçüsünün önüne yazılır.Örnek: Ø20 H7, 4×Ø8,5

YarıçapYayın ya da köşe yuvarlatmasının yarıçapı.Örnek: R5, R0,5 MAX

Silindirik havşa (gömme baş yuvası)Cıvata başının gömüldüğü düz tabanlı yuva; çapı ve derinliği yazılır.Örnek: Ø9 THRU ⌴Ø15 ↧9

Konik havşaHavşa başlı vida için konik yuva; ağız çapı × açı yazılır.Örnek: ⌵Ø12 × 90°

DerinlikDeliğin ya da yuvanın tam çaplı kısmının derinliği; matkap ucunun konisi dahil değil.Örnek: Ø6,8 ↧15

Teorik tam ölçü (kutulu ölçü)Kutu içindeki ölçünün toleransı yoktur; yeri ya da açıyı tarif eder. Ne kadar sapacağını ona bağlı geometrik tolerans söyler.Örnek: ▭50, ▭30° (sayı kutu içinde)

Maksimum malzeme şartıDelik en küçük ölçüsünden ne kadar büyük çıkarsa (mil ne kadar ince çıkarsa) geometrik toleransa o kadar ek tolerans eklenir.Örnek: Ø0,2 A B

Referans harfi (üçgen)Ölçümün dayandığı yüzeyi ya da ekseni gösterir. Üçgen yüzeyin üstündeyse referans yüzeydir; ölçü çizgisinin hizasındaysa eksendir.Örnek: 0,05 A (A = üçgenle işaretli yüzey)

Yüzey pürüzlülüğü

Temel yüzey sembolüYüzey işaretinin temeli. Tek başına şart vermez; değer ya da ek işaretle anlam kazanır.Örnek: √ Ra 3,2

Talaş kaldırma zorunluYüzey talaş kaldırılarak (tornalama, frezeleme, taşlama) işlenmeli.Örnek: √ (kapalı) Ra 3,2

Talaş kaldırma yasakYüzeye talaş kaldırılarak dokunulmaz; döküm, dövme ya da hadde hâliyle kalır.Örnek: √ (V içinde ) Ra 12,5

Eski üçgen dereceleriEski resimlerde görülür. Yaklaşık karşılığı: ▽ Ra 12,5–25 (kaba), ▽▽ Ra 3,2–6,3, ▽▽▽ Ra 0,8–1,6, ▽▽▽▽ Ra 0,1–0,4 (çok ince).Örnek: ▽▽ ≈ Ra 3,2–6,3

Kaynak

Köşe kaynağı (iç köşe)İki parçanın iç köşesine çekilen üçgen kesitli kaynak (T, bindirme, köşe birleşimi). a = kaynak kalınlığı.Örnek: a4 ◺ 200 (kalınlık 4 mm, boy 200 mm)

Kenar durumu

Kenar sembolüKenarın durumunu verir: + değer o kadar çapağa izin verir, − değer kenarın en çok o kadar kırılmasını ister (mm).Örnek: ⌐ −0,3 (keskin kalmaz, en çok 0,3 mm kırılır)

Vida dişleri

Metrik ince dişİnce dişte hatve her zaman yazılır: anma çapı × hatve.Örnek: M12×1,25, M20×1,5

Punta delikleri

Çizgi türleri

Görünüş ve izdüşüm

Birinci açı izdüşüm sembolü (E yöntemi)Türkiye ve Avrupa'da kullanılan yöntem: soldan bakılan görünüş sağa, üstten bakılan görünüş alta çizilir.Örnek: ▷ (daireler solda; koninin dar ucu sağda, dairelerden uzakta)

Antet ve notlar

Genel toleranslar (boyut + geometri)Toleransı yazılmamış ölçülerin toleransı. Küçük harf boyut sınıfı (f ince, m orta, c kaba, v çok kaba), büyük harf geometrik sınıf (H, K, L).Örnek: ISO 2768-mK

Makine elemanları

Tolerans yazımı

ISO tolerans sembolü, delikBüyük harf delik demektir. H: alt sınır anma ölçüsündedir (alt sapma 0). Sayı tolerans kalitesidir.Örnek: Ø25 H7 = Ø25,000…25,021

Resimde anlamadığınız bir işaret mi var?

Fotoğrafını gönderin; mühendisimiz işareti okur, toleransı hangi takımla tutturacağınızı söyler.

Mühendise danış Hesap Merkezi