Pah Kırma ve Çapak Alma: 45° Frezeyle Delik Ağzı, Kenar ve Merkezleme
Pah çapı, delik çapına pah ölçüsünün iki katı eklenerek bulunur; devir frezenin çapından değil etkin çaptan hesaplanır. Delik ağzı ve merkezleme için örnekler.
Pah kırma, parçanın keskin kenarını eğimli dar bir yüzeyle kesip almaktır. Bu yüzey çoğunlukla 45°'dir; çizim başka bir açı da isteyebilir. Delme ve frezelemeden sonra kenarda kalan çapak pahla birlikte gider: vida ve pim deliğe takılmadan girer, kılavuz ilk dişini düzgün başlatır, montajda el kesilmez.
Bu yazı üç şeyi netleştiriyor: pah ölçüsünün ne anlattığı, devrin neden frezenin çapından değil etkin çaptan hesaplandığı ve aynı 45° frezenin merkezleme, delik ağzı ve kenar pahını nasıl tek takımda topladığı. Kesme değerleri temsil ettiğimiz SAU'nun PS613 setinin katalog değerleridir; kılavuz matkapları sitenin diş çizelgesinden gelir.
Pah ölçüsü ne söyler
Çizimde 45° pah iki biçimde yazılır: 1 × 45° ya da kısaca C1. Sayı, pahın kenardan kestiği mesafedir; bu yazıda buna pah ölçüsü diyoruz. 45°'de bu mesafe iki yönde eşittir: C1 kenardan hem yüzey hem duvar yönünde 1 mm keser.
Delik ağzında pah ölçüsü çapa iki kez eklenir: pah çapı = delik çapı + 2 × pah ölçüsü. 8,5 mm'lik bir deliğe C1 pah kırılırsa yüzeydeki pah çapı 10,5 mm olur.
Kılavuz öncesi delik ağzı: pah anma çapına ulaşmalı
Kılavuz çekilecek delikte pah diş anma çapına kadar açıldığında diş yüzeye çıkmaz: ilk diş pahın içinde başlar ve yüzeyde kabarık bir diş kenarı kalmaz. Pah daha dar kalırsa diş, yüzeyde keskin bir sırtla biter.
En küçük pah ölçüsü bu yüzden doğrudan hesaplanır: (anma çapı − kılavuz matkabı) ÷ 2. Kılavuzun açtığı diş anma çapının biraz üstüne çıkabildiği için bu değer alt sınırdır; pahı bir miktar büyük tutun.
| Ölçü | Kılavuz matkabı | Anma çapı | En küçük pah ölçüsü |
|---|---|---|---|
| M8 × 1,25 | 6,8 mm | 8 mm | 0,60 mm |
| M10 × 1,5 | 8,5 mm | 10 mm | 0,75 mm |
| M12 × 1,75 | 10,2 mm | 12 mm | 0,90 mm |
Devir hesabının tuzağı: etkin çap
Ø 0'dan başlayan bir 45° pah frezesinin ağzı takım ekseninden dış çapına kadar uzanır. Dönen bir ağızda kesme hızı çapla büyür: eksende sıfırdır, en dış noktada en yüksektir. Bu yüzden devir, frezenin kendi çapından değil ağzın parçaya değdiği en büyük çaptan, yani etkin çaptan hesaplanır. Üreticinin uygulama şeması da delik ağzı pahında etkin çapı pahın dış çapında gösterir.
Formül değişmez: n = Vc × 1000 ÷ (π × ØL); ØL burada etkin çaptır. Alaşımsız çelikte üreticinin başlangıç değeri Vc 120 m/dk. 8,5 mm'lik deliğe C1 pah kırarken ağız en dışta 10,5 mm'de keser: 120 × 1000 ÷ (π × 10,5) ≈ 3.640 dev/dk.
En dış noktadan seçilen devir, ağzın geri kalanını bu hızın altında tutar. Pahın iç kenarı daha yavaş keser ama hiçbir nokta başlangıç değerini aşmaz.
İlerleme hızı da buradan çıkar. PS613 tek ağızlıdır (z = 1), bu yüzden devir başına ilerleme ağız başına ilerlemeye eşittir. Ağız başına 0,1 mm ile ilerleme hızı 0,1 × 1 × 3.640 ≈ 364 mm/dk olur.
Merkezleme: matkaptan önce koni
Ø 0'dan başlayan 45° frezenin ağzı eksene kadar uzandığı için dolu malzemeye doğrudan dalabilir. Matkabı başlatacak merkezleme konisi ayrı bir nokta matkabı olmadan açılır; aynı gövde delik delindikten sonra ağzına pah da kırar.
Bu koni, torna puntası için açılan merkez deliğinin yerini tutmaz: punta merkez deliği 60°'dir (DIN 332), 45° freze ise 90°'lik koni açar.
Merkezlemede ağzın eksene en yakın bölümü çalışır ve orada kesme hızı sıfıra iner. Üretici tablosu bu işe pahtan daha düşük ilerleme verir: alaşımsız çelikte merkezleme 0,02–0,04, delik ağzı pahı 0,05–0,2 mm/ağız.
Matkap uç açısı 90°'den büyüktür (118° ya da 140° gibi). Koninin çapı matkap çapından küçük tutulursa matkap koninin kenarına ağızlarıyla oturur ve kendini merkezler. Koni matkaptan büyük açılırsa matkap koniye önce dış köşeleriyle değer; koniyi aynı zamanda pah olarak kullanacaksanız bu köşe temasını bilerek kabul edersiniz.
İşe ve malzemeye göre ilerleme
Aynı gövdenin dört işi var: merkezleme, delik ağzı pahı, kenar pahı ve köşe kırma. Üretici bunlar için üç ilerleme bandı verir; delik ağzı ve kenar pahı aynı bandı paylaşır. Tablo, delik ağzı ve kenar pahının değerlerini gösterir. Değerler F4140 kaliteli uç için üreticinin başlangıç değerleridir; tezgah, bağlama ve parçaya göre ayarlanır.
| Malzeme | Vc (m/dk) | Ağız başına ilerleme (mm) |
|---|---|---|
| Alaşımsız çelik | 120 | 0,05–0,2 |
| Östenitik / dubleks paslanmaz | 100 | 0,05–0,2 |
| Gri dökme demir | 120 | 0,05–0,2 |
| Alüminyum ve alaşımları | 200 | 0,05–0,2 |
| Titanyum ve alaşımları | 50 | 0,03–0,07 |
F4140 kalitesi sertleştirilmiş çelik (H) için önerilmez. Grup içindeki diğer malzemeler, merkezleme ve köşe kırma ilerlemeleri ile gövde ölçüleri ürün sayfasında.
Pah ölçüsünü, malzemeyi ve tezgahınızın devir sınırını yazın; işe uygun başlangıç değerlerini birlikte çıkaralım.
SAU PS613 setinin tüm kesme değerlerini ve gövde ölçülerini görün
Kenar pahı ve köşe kırma
- Dış kenar pahında freze yüzeye paralel ilerler. Pah ölçüsünü derinlikle ayarlarsınız: ağız ne kadar aşağı inerse pah o kadar büyür.
- Köşe ve kenar kırmada küçük bir etkin çapla hafif bir geçiş yapılır ve üretici bu işe ayrı bir ilerleme bandı verir. Etkin çap küçük olduğu için devri yine o çaptan hesaplayın.
Uç değişimi: vida sıkma momenti
Uç vidasının sıkma momenti 3,8–5,0 Nm'dir. Vidası az sıkılan uç kesmede oynar ve pah yüzeyinde iz bırakır; fazla sıkılan vida kopabilir. Ucu değiştirirken momenti tahmine bırakmamak için tork ayarlı tornavida kullanılır.
Yedek parça kodları genel kataloğa göre: uç TCMX 16T308ZN.S52 F4140, uç vidası 12409P, anahtar 5615P. Setle gelen anahtar promosyon föyünde 5515P olarak geçer; kod sipariş teyidinde doğrulanır.
İlgili ürünler ve devam okumaları
Kaynaklar
Sayısal değerler ve tanımlar şu kaynaklara dayanır.
- SAU genel kataloğu, s. 460 (GK224) — S613 serisi 45° pah ve merkezleme frezesi: gövde ölçüleri, F4140 uç kalitesi başlangıç değerleri, uygulama şeması ve uç vidası sıkma momenti
- SAU promosyon föyü PR 222/1 — PS613 set içeriği ve setle gelen anahtar kodu
- ISO 261 / ISO 262 — ISO metrik vida dişi: anma çapı ve hatve değerleri
- Kılavuz ön delik çizelgesi — Kılavuz matkabı sütunu: Diş Merkezi'nin kullandığı 6H toleranslı üretici ön delik çizelgesi
- DIN 332 — Merkez delikleri: torna puntası için 60° merkez deliği
İlgili ürün aileleri
Makaledeki soruna karşılık gelen ürünler
Uygulamanız için doğru takımı birlikte belirleyelim
Malzeme, tezgah ve operasyon bilgilerinizi paylaşın; mühendislik ekibimiz size uygun takım ve kesme şartlarıyla dönüş yapsın.